“Misschien vinden anderen mijn verzameling oude schoolplaten ook wel mooi”, dacht Piet Heeringa.
Daarom veranderde hij de stal van zijn boerderij in Deinum in een museum.
In het karakteristieke plaatsje Deinum, ten westen van Leeuwarden, staat een mooie kerk. Deze kerk heeft een unieke toren met een achtkantige ui-vorm. Ten noordwesten van het dorp staat een stelpboerderij. Architect W.C. de Groot heeft deze boerderij getekend in 1887 en is gebouwd in 1888. (Afgelopen jaar is in het Fries museum een expositie geweest van het werk van W.C. de Groot.) In deze boerderij is een schoolplaat museum gevestigd.

Een schoolplaat of een plaat voor het aanschouwingsonderwijs werd gebruikt als illustratie bij de verhalen die de schoolmeester vertelde. Het aanschouwingsonderwijs was een leermethode die ontwikkeld is in de negentiende eeuw, waarbij lagere schoolkinderen door zien, horen, ruiken, tasten of voelen vertrouwd raakten met de dingen om hen heen. De platen werden gemaakt naar tekeningen, schilderijen of aquarellen en op linnen of karton geplakt.

Het begon allemaal met de plaat ‘Bos- en weidevogels’. ”Die hing vroeger altijd bij meester Humalda in het lokaal.” Hij staat gegrift in het geheugen van Piet Heeringa uit Deinum. Deze plaat hing bij de klok en als het vijf voor half vier was, had hij de ogen er strak op gericht. Was het maar alvast half vier. Jaren later zag Heeringa de plaat ergens te koop staan. Hij aarzelde geen moment en schafte hem aan. Het was de eerste van een verzameling oude schoolplaten die inmiddels tussen de zes- en zevenhonderd exemplaren omvat.

Koekkoek en Isings, dat zijn de bekendste makers. Er zijn allerhande soorten platen te bekijken. Natuurlijk veel geschiedenis, zoals bijvoorbeeld ‘Krijgsraad voor de Vierdaagse Zeeslag, 1666’, met zeer gedetailleerde oorlogsschepen. Maar ook aardrijkskunde (zoals topografie platen met rode stippen zonder plaatsnamen), Bijbelse taferelen als ‘Doortocht door de Rode Zee’ en afbeeldingen met letters voor schrijflessen.

Heeringa’s favoriet is ‘In de weide’, een voorstelling met kieviten en andere weidevogels. ”Wat is der no moaier as ljippen yn it lân?” Heeringa verzamelt de oude platen bijna 25 jaar. Hij hield zijn ogen altijd open voor nieuwe schoolplaten. ”Door mijn werk als veehandelaar kom ik overal.” Op rommelmarkten, in antiekwinkels en door contacten met andere verzamelaars wist hij zijn collectie uit te breiden tot zo’n driehonderd stuks.
Voorjaar 2009 kwam hij in contact met een oudere man die zijn verzameling van de hand wilde doen. Heeringa beloofde dat hij de platen niet zou verhandelen en nam ze allemaal over. Daarmee verdubbelde hij zijn collectie. ”Toen liep ik al met de gedachte rond om er iets mee te doen. Ik dacht dit moeten andere mensen vast ook mooi vinden.”
Hij begon aan een grote schoonmaak in zijn stal, waar allang geen koeien meer stonden. De wanden werden gewit, er kwamen tientallen halogeenspotjes en Heeringa hing meer dan honderd platen op.
In september 2009 is het museum geopend. De eerste expositie heet ‘Verdwenen Nederland’, naar het gelijknamige boek van Henk Donkers. Op de platen zijn Nederlandse taferelen te zien, die inmiddels niet meer bestaan, van Groningen tot Limburg. Zo hangt er van Friesland een plaat van het laagveen gebied bij Nij Beets.

De exposities wisselen regelmatig zodat de gehele collectie door de tijd wordt geëxposeerd.

Geopend: Op afspraak 058-2542142 / 0653977150
Adres: Sint Janswei 3, 9033 WN Deinum
Entree: €.3,00 p.p. incl. koffie/thee
Gelegen aan de fietsroute Leeuwarden - Bolsward